Opkomende risico’s in Europa: waarom preventie moet evolueren
Beroepsrisico’s in Europa betreden een nieuwe fase. Vanaf 2026 kan preventie zich niet langer beperken tot historische gevaren die per functie zijn geïdentificeerd. De snelle evolutie van organisaties, technologieën en maatschappelijke verwachtingen leidt tot hybride risico’s, die vaak diffuus, cumulatief en moeilijk te detecteren zijn met klassieke methoden.
Preventie moet daarom evolueren om relevant, effectief en geloofwaardig te blijven.
Verandering van werk en nieuwe risicofactoren
Werk verandert ingrijpend. Automatisering, kunstmatige intelligentie, hybride werken, uitgebreide uitbesteding en prestatiedruk transformeren de werkelijke werksituaties. Deze evoluties brengen nieuwe risicofactoren met zich mee:
- cognitieve en aandacht-gerelateerde overbelasting,
- vervaging van verantwoordelijkheden,
- verlies van collectieve referentiepunten,
- toegenomen interactie tussen menselijke, organisatorische en technische risico’s.
Deze risico’s zijn niet altijd direct zichtbaar, maar hun effecten manifesteren zich op lange termijn.
Beperkingen van klassieke preventiebenaderingen
Traditionele preventiemaatregelen zijn grotendeels gebaseerd op statische risicofoto’s: periodieke evaluaties, vaste referentiekaders en gestandaardiseerde procedures. Deze benaderingen bereiken echter vandaag hun grenzen.
- de snelle variaties in werksituaties,
- de cumulatieve effecten van meerdere beperkingen,
- zwakke signalen die wijzen op achteruitgang.
Preventie kan zich niet langer beperken tot reageren na het optreden van incidenten.
Op weg naar dynamische en voorspellende preventietools
Vanaf 2026 neigt preventie naar meer dynamische, continue en voorspellende systemen. Het doel is niet om de mens te vervangen, maar om beslissingen beter te ondersteunen.
- analyse van gegevens van de werkvloer,
- realtime observatie van werksituaties,
- vroegtijdige detectie van organisatorische afwijkingen.
Preventie wordt een levend systeem, dat kan evolueren samen met het werk.
Impact op opleiding en veiligheidscultuur
Deze evolutie verandert fundamenteel opleiding en veiligheidscultuur. De verwachte competenties beperken zich niet langer tot het kennen van regels, maar omvatten:
- complexe situaties begrijpen,
- beslissen onder druk,
- samenwerken en opkomende risico’s melden.
De veiligheidscultuur wordt meer collectief, lerend en adaptief. De rol van het management is cruciaal: betekenis geven, meldingen aanmoedigen en preventie integreren in strategische beslissingen.
Opkomende risico’s herdefiniëren preventie in Europa. Vanaf 2026 kan preventie niet langer uitsluitend normatief of top-down zijn. Ze moet anticiperend, systemisch en diep verankerd in de werkelijke werking van organisaties worden.
Preventie evolueren betekent accepteren dat veiligheid niet langer slechts een verplichting is, maar een hefboom voor veerkracht, prestaties en duurzaam vertrouwen.